Η ορεινή Νάξος μπορεί να αποτελέσει πρότυπο βιώσιμης ανάπτυξης για ολόκληρη τη χώρα, αρκεί να υπάρξει συντονισμένος σχεδιασμός και ουσιαστική στήριξη των τοπικών κοινωνιών.
Αυτό ήταν το κεντρικό μήνυμα που αναδείχθηκε κατά την έναρξη της 2ης Συνάντησης του Δικτύου για τη Βιώσιμη Ανάπτυξη της Νάξου στην Κόρωνο, όπου εκπρόσωποι της πολιτείας, της αυτοδιοίκησης, της επιστημονικής κοινότητας και των κατοίκων συζήτησαν τις προκλήσεις και τις ευκαιρίες για ένα πιο ισόρροπο αναπτυξιακό μοντέλο στο νησί. Μάλιστα, εκφράστηκε η κοινή βούληση αλλά και η δέσμευση για υλοποίηση συγκεκριμένου σχεδίου δράσης, προκειμένου η ορεινή Νάξος να τεθεί στην πρωτοπορία της βιώσιμης ανάπτυξης των ορεινών περιοχών της χώρας, με τη στήριξη και της ΕΕ. Έμφαση δόθηκε ιδιαίτερα στα ζητήματα υποδομών, συγκοινωνιών, διαχείρισης υδάτινων πόρων, πολιτιστικής κληρονομιάς, αλλά και η παροχή δυνατοτήτων και κινήτρων προκειμένου οι νέοι να μείνουν και να δραστηριοποιηθούν στον τόπο τους. Η Συνάντηση πραγματοποιείται το διήμερο 6 και 7 Ιουνίου στο Οικομουσείο Κορώνου, στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Νάξου και σε συνεργασία με το Ινστιτούτο Περιφερειακής Ανάπτυξης του Παντείου Πανεπιστημίου
Μ. Κουτουλάκης: Η ορεινότητα και η νησιωτικότητα απαιτούν ειδικές παρεμβάσεις
Ο γγ Αιγαίου και Νησιωτικής Πολιτικής, Μανώλης Κουτουλάκης, στο πλαίσιο της Συνάντησης, ανέφερε ότι η ορεινότητα, η νησιωτικότητα και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της Νάξου απαιτούν στοχευμένες πολιτικές και ειδικές παρεμβάσεις. Όπως σημείωσε, η ανάδειξη αυτών των ιδιαιτεροτήτων έχει συμβάλει ώστε η Ευρωπαϊκή Ένωση να αναγνωρίσει καλύτερα τις ανάγκες των νησιωτικών και ορεινών περιοχών, στο πλαίσιο της νέας ευρωπαϊκής στρατηγικής που αναμένεται να παρουσιαστεί για αυτές τις περιοχές. Παράλληλα, εξέφρασε την πεποίθηση ότι η ορεινή Νάξος μπορεί να αποτελέσει πρότυπο βιώσιμης ανάπτυξης μέσα από μία ολοκληρωμένη αναπτυξιακή πρόταση.
Ο κ. Κουτουλάκης μίλησε για την έννοια της «πολλαπλής νησιωτικότητας», τονίζοντας ότι οι τοπικές κοινωνίες δεν χρειάζονται μόνο χρηματοδοτικούς πόρους, αλλά και ουσιαστική στήριξη του πρωτογενούς τομέα, της κτηνοτροφίας και της εξορυκτικής δραστηριότητας, με σεβασμό στις ιδιαιτερότητες κάθε περιοχής. Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στη διαχείριση των υδάτινων πόρων, μέσω έργων αντιπλημμυρικής προστασίας, αφαλατώσεων και φραγμάτων, καθώς και στην ανάγκη εφαρμογής βιώσιμου χωροταξικού σχεδιασμού που θα προστατεύει το τοπίο.
«Πρέπει να αντιληφθούμε το τοπίο ως ένα σύγχρονο πολιτιστικό αγαθό», επεσήμανε εξηγώντας πως η ανάπτυξη οφείλει να συμβαδίζει με την προστασία της φυσικής και πολιτιστικής κληρονομιάς.
Παράλληλα, υπογράμμισε την ανάγκη διαμόρφωσης μίας ευρείας κοινωνικής συμμαχίας για το μέλλον του τόπου. «Μπορούμε να δημιουργήσουμε μια συμμαχία ανθρώπων που δεν θα αρνούνται την ανάπτυξη, αλλά θα μπορούν να ορίζουν οι ίδιοι τι είναι πραγματικά σημαντικό για τον τόπο τους», ανέφερε.
Ο γγ Αιγαίου και Νησιωτικής Πολιτικής διαβεβαίωσε ότι η Πολιτεία θα βρίσκεται δίπλα στην τοπική κοινωνία, όχι μόνο μέσω της χρηματοδότησης έργων και παρεμβάσεων αλλά και συμβάλλοντας στον καθορισμό στόχων και προτεραιοτήτων. Όπως είπε, το επόμενο βήμα είναι η διαμόρφωση ενός συγκεκριμένου σχεδίου δράσης για την επόμενη ημέρα.
Τέλος, σημείωσε ότι η αξία της ορεινής Νάξου δεν βρίσκεται σε μεμονωμένα στοιχεία, όπως η λαϊκή αρχιτεκτονική, οι ξερολιθιές ή οι παραδόσεις, αλλά στο ενιαίο τοπίο που συνθέτουν όλα αυτά μαζί με τη διαχρονική παρουσία και δραστηριότητα των ανθρώπων.
Δημήτρης Λιανός: Η ορεινή Νάξος διεκδικεί ρόλο πρότυπου βιωσιμότητας στις Κυκλάδες
Ο δήμαρχος Νάξου και Μικρών Κυκλάδων, Δημήτρης Λιανός, τόνισε ότι οι προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι ορεινές κοινότητες απαιτούν σχέδιο, συνέπεια και αποτελεσματικές πολιτικές παρεμβάσεις, αλλά και εξεύρεση αποδοτικών χρηματοδοτικών εργαλείων με ενίσχυση του ρόλου της Τοπικής Αυτοδιοίκησης πρώτου βαθμού. Όπως επεσήμανε, δεν μπορεί να υπάρξει ισόρροπη και βιώσιμη ανάπτυξη χωρίς ισχυρές και ζωντανές ορεινές περιοχές, οι οποίες θα στηρίζονται στην παραγωγή, την επιχειρηματικότητα, την καινοτομία και την αξιοποίηση των τοπικών πλεονεκτημάτων.
Ο κ. Λιανός υπογράμμισε ότι η δημοτική Αρχή εργάζεται για τη στήριξη του πρωτογενούς τομέα, την ανάδειξη του τουριστικού προϊόντος και τη δημιουργία συνθηκών που θα επιτρέψουν στους νέους ανθρώπους να ζουν, να εργάζονται και να δημιουργούν στον τόπο τους. Ανέφερε, ωστόσο, ότι η ανάπτυξη δεν μπορεί να βασίζεται αποκλειστικά σε έργα υποδομής και δημόσιες χρηματοδοτήσεις. Εξίσου σημαντική είναι η ενίσχυση της ιδιωτικής πρωτοβουλίας, της παραγωγής πλούτου και της δημιουργίας νέων ευκαιριών.
Παράλληλα, σημείωσε πως η πρόοδος δεν μπορεί να οικοδομηθεί πάνω σε τοπικισμούς και απομονωμένες λογικές, καθώς η ευημερία κάθε κοινότητας είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την ανάπτυξη ολόκληρης της Νάξου. Για τις σύγχρονες δημογραφικές, οικονομικές και περιβαλλοντικές προκλήσεις, τόνισε την ανάγκη συνεργασίας, ανοιχτού πνεύματος και κοινού οράματος.
Κλείνοντας, χαρακτήρισε τη συνάντηση στην Κόρωνο ως αφετηρία ενός ουσιαστικού διαλόγου για το μέλλον της ορεινής Νάξου, επισημαίνοντας πως απαιτείται στενή συνεργασία της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, της Περιφέρειας, της Πολιτείας, της επιστημονικής κοινότητας και των τοπικών κοινωνιών, προκειμένου να διαμορφωθεί ένα βιώσιμο αναπτυξιακό σχέδιο για τις ορεινές περιοχές του νησιού.
Ιωάννης Μαργαρίτης: Αν χαθούν τα χωριά θα χαθεί η ίδια η ψυχή του νησιού
Η βιώσιμη ανάπτυξη δεν μπορεί να σχεδιάζεται και να επιβάλλεται μονομερώς, αλλά πρέπει να αποτελεί ένα κοινό κοινωνικό σχέδιο, με τη συμμετοχή των τοπικών κοινωνιών και των φορέων του τόπου, όπως υπογράμμισε ο έπαρχος Νάξου, Ιωάννης Μαργαρίτης, ο οποίος πρόσθεσε ότι η νησιωτικότητα δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως μειονέκτημα, αλλά ως ευκαιρία για καινοτομία και ανάπτυξη, μέσα από πολιτικές που αναδεικνύουν τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά των νησιών.
Ο κ. Μαργαρίτης ανέφερε ότι τα νησιά μπορούν να εξελιχθούν σε πρότυπα πράσινης μετάβασης, πολιτιστικής διατήρησης, ποιοτικού τουρισμού, κυκλικής οικονομίας και κοινωνικής συνοχής, αρκεί να υπάρξει μακροπρόθεσμος σχεδιασμός, συνέπεια και συνέχεια στις δημόσιες πολιτικές.
Σημείωσε, δε, ότι η ανάπτυξη της Νάξου δεν μπορεί να περιορίζεται μόνο στη Χώρα ή στο παραλιακό μέτωπο, αλλά οφείλει να αφορά το σύνολο του νησιού. Χαρακτήρισε τη Νάξο ως έναν ενιαίο οργανισμό, όπου η ευημερία κάθε περιοχής συνδέεται άρρηκτα με την ευημερία των υπόλοιπων.
Παράλληλα, προειδοποίησε ότι η εγκατάλειψη της ενδοχώρας, η πληθυσμιακή συρρίκνωση των χωριών και η απώλεια της πολιτιστικής και παραγωγικής ταυτότητας του τόπου θα έχουν πολύ σοβαρότερες συνέπειες από μία απλή οικονομική υποχώρηση. Όπως χαρακτηριστικά είπε, «αν χαθούν τα χωριά και η ιδιαίτερη φυσιογνωμία της Νάξου, θα χαθεί η ίδια η ψυχή του νησιού».
Προϋπόθεση για την αντιμετώπιση του δημογραφικού η αναζωογόνηση της ορεινής Νάξου – Ανάγκη για έργα υποδομών και αξιοποίηση των σμυριδορυχείων
Ο πρόεδρος του Συμβουλίου της Δημοτικής Κοινότητας Κορώνου, που φιλοξενεί τη Συνάντηση, Νικόλαος Χουζούρης, τόνισε την ανάγκη υλοποίησης έργων διαχείρισης των υδάτινων πόρων, οδικών έργων και έργων υποδομής για την αντιπλημμυρική αλλά και την αντιπυρική προστασία των ορεινών χωριών. Επιπλέον, επεσήμανε, μεταξύ άλλων, ότι τα σμυριδορυχεία της Νάξου αποτελούν ένα μοναδικό μνημείο βιομηχανικής κληρονομιάς και αναπόσπαστο κομμάτι της ιστορίας και της ταυτότητας της ορεινής Νάξου. Η αξιοποίηση και ανάδειξή τους μπορεί να συμβάλει στην ανάπτυξη του πολιτιστικού και θεματικού τουρισμού, να ενισχύσει την τοπική οικονομία και να διατηρήσει ζωντανή τη μνήμη των ανθρώπων που συνέδεσαν τη ζωή και την εργασία τους με τη σμύριδα.
Ο πρόεδρος της ορεινής Κοινότητας Κωμιακής, Αντώνης Χωριανούπουλος, μιλώντας στο Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων, ανέφερε ότι η αναζωογόνηση της ορεινής Νάξου και η αντιμετώπιση του δημογραφικού προβλήματος προϋποθέτουν ουσιαστική πολιτική βούληση, σχέδιο και αποτελεσματικές παρεμβάσεις. Υπογράμμισε την ανάγκη για τακτική και σύγχρονη συγκοινωνιακή σύνδεση, πλήρη στελέχωση των δομών υγείας και ειδική μέριμνα για τις ιδιαιτερότητες των ορεινών χωριών. Σημείωσε ότι απαιτούνται οικονομικά κίνητρα, μειώσεις δημοτικών τελών, στήριξη των τοπικών επιχειρήσεων και ενίσχυση της κατοικίας, ώστε να παραμείνουν και να δραστηριοποιηθούν οι νέοι στον τόπο τους. Παράλληλα, ανέδειξε τη σημασία της τουριστικής προβολής της Κωμιακής, της λειτουργίας του μουσείου, της ανάδειξης της πολιτιστικής κληρονομιάς, των μονοπατιών και της σμύριδας ως μοχλών βιώσιμης ανάπτυξης. Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στη διαχείριση των υδάτινων πόρων, ζητώντας έργα συγκράτησης βρόχινου νερού και κατέληξε πως η Κωμιακή και η ορεινή Νάξος μπορούν να αποτελέσουν πρότυπο δίκαιης και βιώσιμης ανάπτυξης, εφόσον αποκτήσουν τις απαραίτητες υποδομές και ευκαιρίες.
Αναγκαίες οι συνεργασίες για προτάσεις και λύσεις – Τεράστιος ο φυσικός και ανθρώπινος πλούτος της ορεινής Νάξου
Τη σημασία του στρατηγικού σχεδιασμού και τις άριστες πρακτικές σε νησιωτικές περιοχές της Ελλάδος ανέλυσε ο καθηγητής του Παντείου Πανεπιστημίου, διευθυντής του Ινστιτούτου Περιφερειακής Ανάπτυξης Παντείου, Γιάννης Ψυχάρης. Ειδικότερα, τόνισε τη σημασία της διοργάνωσης εκδηλώσεων σε τοπικό επίπεδο, επισημαίνοντας ότι η τοπική κλίμακα αποτελεί σήμερα το πλέον κατάλληλο πεδίο για τον σχεδιασμό και την εφαρμογή αποτελεσματικών δημόσιων πολιτικών. Μάλιστα, πρότεινε τη σύνδεση του δημογραφικού, στεγαστικού και οικονομικού ζητήματος με την προώθηση συγκεκριμένων πολιτικών και κινήτρων προς τους πολίτες.
Ο κ. Ψυχάρης υπογράμμισε ότι η Τοπική Αυτοδιοίκηση διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στην αντιμετώπιση των σύγχρονων προκλήσεων, ενώ εξίσου σημαντική είναι η ενεργός συμμετοχή των πολιτών στη διαμόρφωση λύσεων και προτάσεων για το μέλλον των τοπικών κοινωνιών.
Όπως ανέφερε, η πρωτοβουλία αποτελεί ένα ξεχωριστό παράδειγμα συμμετοχικής διαδικασίας και συνεργασίας και αποκτά ιδιαίτερη αξία, καθώς προέρχεται από τους ίδιους τους πολίτες και τις συλλογικότητες της περιοχής, οι οποίοι φέρνουν στο ίδιο τραπέζι εκπροσώπους της Πολιτείας, της Αυτοδιοίκησης, της επιστημονικής κοινότητας και των ερευνητικών φορέων.
Παράλληλα, σημείωσε πως παρά τα προβλήματα που αναδεικνύονται, η πρωτοβουλία εκπέμπει ένα αισιόδοξο μήνυμα για τη δυνατότητα εξεύρεσης λύσεων, όχι μόνο για τη συγκεκριμένη περιοχή αλλά και για ευρύτερα κοινωνικά ζητήματα.
Για τις αρχές της Βιώσιμης Ανάπτυξης και τα ιδιαίτερα πλεονεκτήματα της Νάξου μίλησε ο καθηγητής του Παντείου Πανεπιστημίου, πρώην αντιπρύτανης Οικονομικού Προγραμματισμού και Ανάπτυξης, Νίκος Λέανδρος. Μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, ο κ. Λέανδρος τόνισε την ανάγκη για συνεργασίες μεταξύ όλων των εμπλεκομένων φορέων και κυρίως την ενεργοποίηση της τοπικής κοινωνίας προκειμένου να αναδειχθούν οι προκλήσεις και να εφαρμοστούν σύγχρονες και αποτελεσματικές λύσεις, για να εξασφαλιστεί η βιώσιμη, δίκαιη και ισόρροπη ανάπτυξη, ιδιαίτερα σε περιοχές που πλήττονται από την κλιματική αλλά κα την κοινωνικοοικονομική κρίση. Απαιτείται η εφαρμογή ενός νέου τουριστικού βιώσιμου μοντέλου, όπως είπε, με έμφαση στο περιβάλλον, τον πολιτισμό και τα τοπικά προϊόντα. Πρόσθεσε ότι πρέπει να υπάρξει ένα ενιαίο στρατηγικό σχέδιο με προτεραιότητα τα κρίσιμα ζητήματα των υποδομών και της ασφάλειας. «Ο φυσικός, ο περιβαλλοντικός, ο ανθρώπινος πλούτος είναι τεράστιος στην ορεινή Νάξο», επεσήμανε συμπληρώνοντας πως «δεν μπορεί να υπάρξει βιώσιμη ανάπτυξη χωρίς κοινωνική δικαιοσύνη». «Πρέπει να δημιουργήσουμε ένα κύμα δράσης και αισιοδοξίας καθώς το μέλλον δε θα είναι εύκολο», δήλωσε.
Παρέμβαση στη Συνάντηση έκανε και ο πρόεδρος τη Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Ενώσεων Συντακτών, Σωτήρης Τριανταφύλλου, ο οποίος υπογράμμισε τη συμβολή και την ευθύνη του Τύπου στην ανάδειξη των θεμάτων, των προκλήσεων αλλά και των λύσεων, τονίζοντας την πάγια στήριξή της ΠΟΕΣΥ και των δημοσιογράφων σε τέτοιου είδους πρωτοβουλίες.
Από την πλευρά της, η πρόεδρος του Εξωραϊστικού Πολιτιστικού Συλλόγου Κορώνου, Γενοβέφα Μανωλά, έκανε λόγο για μία Νάξο «δύο ταχυτήτων», την παραλιακή και την ορεινή. Όπως ανέφερε, η ισόρροπη ανάπτυξη και η βιώσιμη ανάπτυξη ακόμα αναζητούνται.
Τέλος, ο διευθυντής Παραγωγής του Φεστιβάλ Νάξου, Μάριος Βαζαίος, σημείωσε ότι «η δεύτερη Συνάντησή μας γίνεται προκειμένου να ακουστούν οι εδικοί αλλά και οι κάτοικοι, έτσι ώστε όχι μόνο η τοπική κοινωνία να νοιώσει ότι δεν είναι μόνη της, αλλά να έχουμε απτά αποτελέσματα. Οι εισηγήσεις των ειδικών είναι μία αφορμή να ξεκινήσει ένας δημόσιος διάλογος, να διαμορφωθεί μία δημόσια πλατφόρμα έκφρασης των κατοίκων, προκειμένου να πάρουν την τύχη του τόπου τους στα χέρια τους».
Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ
