Η χαμηλή τουριστική περίοδος εξελίσσεται σε κρίσιμο πεδίο στρατηγικής για το μέλλον του ευρωπαϊκού τουρισμού, καθώς ολοένα και περισσότεροι προορισμοί επιχειρούν να μειώσουν την υπερσυγκέντρωση επισκεπτών στους θερινούς μήνες και να ενισχύσουν τη βιωσιμότητα των οικονομιών τους καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους.

Αυτό είναι το βασικό συμπέρασμα νέας μελέτης της Data Appeal Mabrian, η οποία παρουσιάστηκε από τον Emilio Inés, Διευθυντή Τουρισμού Global της The Data Appeal Company στη Σύνοδο Κορυφής Εποχικότητας 2026 στο Ρίμινι. Η μελέτη αναλύει τις τάσεις της εισερχόμενης ζήτησης κατά τη χαμηλή σεζόν σε Ιταλία, Ισπανία, Ελλάδα, Κροατία και Πορτογαλία στο πλαίσιο της Νότιας Μεσογείου. Εξετάζει τα πρότυπα εποχικότητας, τα προφίλ των ταξιδιωτών, την αεροπορική συνδεσιμότητα, τις τάσεις τιμολόγησης και τους παράγοντες ζήτησης σε βασικούς προορισμούς της Νότιας Ευρώπης, παρέχοντας στρατηγικές γνώσεις για την υποστήριξη της ανάπτυξης πιο ισορροπημένων μοντέλων τουρισμού όλο το χρόνο.

Η μελέτη καταγράφει ότι ο ευρωπαϊκός τουρισμός βρίσκεται μπροστά σε μια σταδιακή αλλά ουσιαστική αλλαγή μοντέλου: από την υπερεξάρτηση από το «καλοκαιρινό κύμα» σε μια πιο ισορροπημένη, δωδεκάμηνη τουριστική ανάπτυξη.

Ελλάδα και Κροατία: Οι πιο εξαρτημένες από το καλοκαίρι

Ένα από τα βασικά ευρήματα της έρευνας αφορά τον δείκτη «Summer Dependence Rate», ο οποίος μετρά το ποσοστό της συνολικής τουριστικής δραστηριότητας που συγκεντρώνεται μεταξύ Μαΐου και Σεπτεμβρίου.

Η Ισπανία εμφανίζεται ως η λιγότερο εξαρτημένη χώρα από τη θερινή περίοδο, με ποσοστό 52,8%, αρκετά χαμηλότερο από τον μέσο όρο της Νότιας Μεσογείου που ανέρχεται στο 59,1%.

Ακολουθούν:

• Πορτογαλία με 54,5%
• Ιταλία με 58,7%

Στον αντίποδα, η Ελλάδα και η Κροατία εξακολουθούν να παρουσιάζουν πολύ υψηλή εξάρτηση από το καλοκαίρι:

• Ελλάδα: 72,9%
• Κροατία: 79,1%

Ωστόσο, η μελέτη επισημαίνει ότι η Ελλάδα αρχίζει να εμφανίζει ενδείξεις επιμήκυνσης της τουριστικής δραστηριότητας προς τις λεγόμενες «shoulder seasons», δηλαδή την άνοιξη και το φθινόπωρο.

Ποιοι ταξιδεύουν εκτός σεζόν

Η έρευνα αναδεικνύει και τις διαφορετικές κατηγορίες ταξιδιωτών που επιλέγουν τη χαμηλή περίοδο.

Κατά το διάστημα Ιανουαρίου – Μαρτίου, η ζήτηση προέρχεται κυρίως από:

• ζευγάρια,
• ταξιδιώτες από κοντινές αγορές,
• επισκέπτες που επιλέγουν ξενοδοχεία μεσαίας κατηγορίας.

Αντίθετα, το διάστημα Οκτωβρίου – Δεκεμβρίου παρατηρείται:

• μεγαλύτερη παρουσία ώριμων ευρωπαϊκών αγορών,
• ταξιδιώτες που παρατείνουν ουσιαστικά το καλοκαίρι,
• αυξημένη προτίμηση σε ξενοδοχεία υψηλής κατηγορίας.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται επίσης στους λεγόμενους «ευέλικτους» ταξιδιώτες:

• νέους εργαζόμενους εξ αποστάσεως (digital nomads),
• νέους ενήλικες,
• επαναλαμβανόμενους επισκέπτες,
• ταξιδιώτες τρίτης ηλικίας.

Τα events γίνονται «μηχανή» χαμηλής περιόδου

Καθοριστικό ρόλο φαίνεται να παίζουν πλέον οι διοργανώσεις και τα γεγονότα εκτός καλοκαιριού. Η τάση αυτή ενισχύει τη στρατηγική πολλών προορισμών να επενδύουν:

• σε συνέδρια,
• πολιτιστικές διοργανώσεις,
• αθλητικά γεγονότα,
• γαστρονομικά φεστιβάλ,
• μουσικές και θεματικές εκδηλώσεις.

Περισσότερες αεροπορικές θέσεις τον χειμώνα του 2026

Η μελέτη δείχνει ότι και οι αεροπορικές εταιρείες προσαρμόζονται σταδιακά στη νέα πραγματικότητα.

Η αεροπορική συνδεσιμότητα στους πέντε προορισμούς που μελετήθηκαν αναμένεται να επεκταθεί περαιτέρω στα τέλη του 2026. Μεταξύ Οκτωβρίου και Δεκεμβρίου 2026, συνολικά 96,64 εκατομμύρια θέσεις είναι προγραμματισμένες στην Ιταλία, την Ισπανία, την Ελλάδα, την Κροατία και την Πορτογαλία, αντιπροσωπεύοντας αύξηση +4,6% σε σύγκριση με την ίδια περίοδο του 2025. Όλοι οι προορισμοί αναμένεται να καταγράψουν ανάπτυξη το τέταρτο τρίμηνο του 2026 εκτός από την Πορτογαλία (-2,5%). Η Ελλάδα ηγείται της ανάπτυξης με +10,7%, ακολουθούμενη από την Ισπανία (+5,4%) και την Ιταλία (+4,2%).

Σύμφωνα με τον ειδικό της Data Appeal, «η αξιοποίηση των εισερχόμενων αγορών με την αύξηση της συνδεσιμότητας κατά τη χαμηλή περίοδο είναι απαραίτητη, παράλληλα με την ενίσχυση των δικτύων αεροπορικών εταιρειών που εκτείνονται πέρα ​​από τους μήνες αιχμής». Αυτό περιλαμβάνει τόσο τις αεροπορικές εταιρείες χαμηλού κόστους —ιδιαίτερα σημαντικές στην Ιταλία και την Ισπανία— όσο και τις παραδοσιακές αεροπορικές εταιρείες, οι οποίες επεκτείνουν τη χωρητικότητα θέσεων κατά τη χαμηλή περίοδο σε όλη την Ιταλία, την Ισπανία και την Ελλάδα. Στην Κροατία και την Πορτογαλία, η συνδεσιμότητα κατά τη χαμηλή περίοδο αντιπροσωπεύει κατά μέσο όρο το 58,5% της συνολικής χωρητικότητας.

Η έρευνα τονίζει ότι η ενίσχυση των αεροπορικών συνδέσεων εκτός θερινής περιόδου αποτελεί βασικό παράγοντα για τη διατήρηση της τουριστικής ροής όλο τον χρόνο, τόσο μέσω low-cost αεροπορικών όσο και μέσω παραδοσιακών αερομεταφορέων.

Το κλίμα μετατρέπεται σε ανταγωνιστικό πλεονέκτημα

Ένα ακόμη σημαντικό στοιχείο της μελέτης αφορά την αντίληψη των ταξιδιωτών για το κλίμα.

Σύμφωνα με τον δείκτη “Perception of Climate Index (PCI)”, υπάρχουν συγκεκριμένες χρονικές περίοδοι κατά τις οποίες οι πραγματικές καιρικές συνθήκες ξεπερνούν τις προσδοκίες των επισκεπτών.

Για την Ελλάδα,Ιταλία και την Ισπανία εντοπίζονται δύο βασικά «παράθυρα ευκαιρίας»:

• τέλη χειμώνα – αρχές άνοιξης,
• φθινόπωρο.

Η Κροατία και η Πορτογαλία διαθέτουν επιπλέον ευνοϊκή περίοδο μέσα στην άνοιξη.

Η ανάλυση επισημαίνει ότι, όταν αυτά τα κλιματικά πλεονεκτήματα συνδυάζονται με τις αργίες και τα ημερολόγια των βασικών αγορών προέλευσης, μπορούν να δημιουργήσουν σημαντική ώθηση για ταξίδια εκτός υψηλής περιόδου.

Τα δεδομένα δείχνουν ότι το Ηνωμένο Βασίλειο, η Γερμανία και η Γαλλία αντιπροσωπεύουν μια διαρθρωτική βάση για ταξίδια χαμηλής περιόδου, με το 63%, 60% και 53% των διακοπών αντίστοιχα να πραγματοποιούνται εκτός των περιόδων αιχμής.

Οι χαμηλότερες τιμές λειτουργούν ως ισχυρό κίνητρο

Το κόστος παραμένει καθοριστικός παράγοντας επιλογής.

Σύμφωνα με τη μελέτη, τον χειμώνα του 2026 οι ξενοδοχειακές τιμές είναι αισθητά χαμηλότερες σε σχέση με το καλοκαίρι του 2025:

• -24,6% στα ξενοδοχεία 3 αστέρων,
• -22,4% στα ξενοδοχεία 4 αστέρων,
• σχεδόν -33% στα ξενοδοχεία 5 αστέρων.

Η σημαντική αυτή διαφορά τιμών δημιουργεί πρόσθετο κίνητρο για ταξίδια εκτός αιχμής, ιδιαίτερα σε περιόδους αυξημένης οικονομικής πίεσης για τα νοικοκυριά.

Πολιτισμός, φύση και γαστρονομία «σπάνε» την εποχικότητα

Η μελέτη καταλήγει ότι πολλές από τις πιο ελκυστικές ταξιδιωτικές εμπειρίες της Νότιας Ευρώπης είναι από τη φύση τους λιγότερο εποχικές:

• πολιτιστικός τουρισμός,
• γαστρονομία,
• δραστηριότητες φύσης,
• περιπατητικός και αθλητικός τουρισμός,
• αυθεντικές τοπικές εμπειρίες.

Αυτές οι μορφές τουρισμού θεωρούνται το «κλειδί» για την αναδιανομή της ζήτησης πέρα από τους μήνες αιχμής και για τη δημιουργία πιο ανθεκτικών και βιώσιμων προορισμών στην Ευρώπη.